All Images Header

Bouwbesluit zorgt niet voor brandveilig gebouw

Bouwbesluit zorgt niet voor brandveilig gebouw

De Volkskrant, NRC en Nieuwsuur. Wie het nieuws rond de fatale flatbrand in Londen heeft gevolgd kon niet om DGMR’s brandveiligheidsexpert en tot recent professor Peter van de Leur heen. Speciaal voor deze nieuwsbrief spraken wij met onze collega over de Nederlandse situatie. Zijn mening is duidelijk: veel partijen nemen brandveiligheid niet serieus, zien het als kostenpost en ook toezicht op de kwaliteit laat te wensen over.

Brandveiligheid leeft niet

Van projectontwikkelaars tot architecten en van aannemers tot toezichthouders, ze hebben allemaal te maken met de brandveiligheid van gebouwen. Maar in de praktijk zijn ze er volgens Peter van de Leur amper mee bezig. “Het merendeel van de partijen die zijn betrokken bij het bouwproces weet weinig tot niets van brandveiligheid, en willen dat ook graag zo houden. Ze hebben andere zaken aan hun hoofd. Het besef dat de keuzes die zij maken gevolgen kunnen hebben voor de brandveiligheid leeft niet zo sterk. En dan druk ik me nog voorzichtig uit.”

Van de Leur merkt op dat het dossier brandveiligheid bij veel projecten het liefst bij één partij wordt neergelegd, bijvoorbeeld de architect of de adviseur brandveiligheid – als die is aangesteld. Maar het komt vrijwel nooit voor dat die partij de opdracht krijgt om over alle procesfasen en over alle onderdelen te zorgen voor een hoog veiligheidsniveau. Van de Leur: “In de praktijk krijgt de adviseur brandveiligheid een beperkte opdracht, bijvoorbeeld het opstellen van een rapport dat de brandveiligheid onderbouwt voor de aanvraag van de omgevingsvergunning. Die aanvraag wordt door de gemeente alleen op hoofdlijnen getoetst. En als de vergunning eenmaal is verleend gaan de overige partijen op basis van het rapport het ontwerp technisch uitwerken en bouwen. De vergunningverlener kan tijdens de bouw langskomen en vragen om bewijsvoering, maar dat gebeurt niet meer dan sporadisch. Dus ook al voldoe je volgens de vergunning aan het Bouwbesluit, dan zegt dat nog weinig over de brandveiligheid van het gebouw.”

Centenkwestie

Op het moment van schrijven is er een sterk vermoeden dat er bij de bouw van de Londense Grenfell toren is bezuinigd op het materiaalgebruik. Een brandbare maar op zich acceptabele gevelbeplating is vervangen door een goedkopere en beduidend slechtere plaat, zonder dat iemand aan de bel trok over de mogelijke gevolgen voor het brandgedrag van de gevel als geheel. Ook in Nederland is deze werkwijze aan de orde van de dag. Van de Leur “Ik kom ook projecten tegen waar de budgetbewakers erop toezien dat er aan brandveiligheid niet meer geld wordt uitgegeven dan noodzakelijk. Wil je als brandveiligheidsadviseur meer adviseren dan de minimum Bouwbesluiteisen voorschrijven, dan moet je al behoorlijk overtuigend beargumenteren waarom dat nodig is. Een marge creëren om eventuele tekortkomingen in de realisatie op te vangen is al helemaal ongebruikelijk.”

Bouwbesluit

Minimum eisen hanteren als uitgangspunt, het is iets dat veel voorkomt tijdens het ontwerp, de realisatie en renovatie van gebouwen. Maar wat betekent dit voor de brandveiligheid? Van de Leur: “Als het om nieuwbouw gaat ligt het minimum veelal vrij hoog, dan is dat prima te verdedigen. Als het om verbouw of hergebruik gaat, dan wordt het tricky. Voor die situaties stelt het Bouwbesluit veel lagere minimumeisen. De brandveiligheidsadviseur die het voor vergunning ingediende ontwerp precies volgens die minimumeisen heeft beoordeeld, kan moeilijk waarmaken dat dit een hoog niveau van veiligheid oplevert.”

Oplossing?!

Direct na de catastrofale brand in Londen barstte ook in Nederland de discussie los over de kwaliteitsborging van gebouwen. Vooral de voorgenomen Wet private Kwaliteitsborging moest het ontgelden. Niemand minder dan Pieter van Vollenhoven pleitte in Nieuwsuur voor het behoud van de publieke kwaliteitsborging door overheden. Van de Leur is beduidend genuanceerder. Hij stelt dat alle partijen, zowel de bouwpartners als de toezichthouders, de brandveiligheid echt serieus moeten aanpakken en bovendien hun verantwoordelijkheid moeten nemen. “Het begint bij de adviseur zelf, die moet vechten voor de kwaliteit van zijn werk. In de tweede plaats heb je de opdrachtgever. Die moet beseffen dat als hij een veilig gebouw wil, hij dàt in de opdracht als eis moet stellen in plaats van dat het gebouw aan het Bouwbesluit voldoet. En daarnaast de budgetbewaker (ontwikkelaar, bouwmanager of architect red.), die moet beseffen dat de goedkoopste oplossing niet per se de verstandigste keuze is. En ook de overige ontwerpende en uitvoerende partijen moeten brandveiligheid als sub-discipline binnen hun vakgebied serieus nemen, inclusief de samenhang met de rest van het gebouw.”

Groeiende aandacht

Gelukkig merkt Van de Leur dat er in Nederland een groeiende aandacht ontstaat voor het probleem. “Als adviseurs brandveiligheid krijgen we vaker de opdracht om de kwaliteit van het hele proces te bewaken gedurende de realisatie. Vooral bij grote bouwprojecten treden we in toenemende mate op als brandveiligheids-directievoerder.”

Zelfs met zo’n brandveiligheids-directievoerder is de scope en de omvang van de opdracht bijna altijd te beperkt om alle onderdelen met voldoende diepgang te kunnen borgen. De adviseur brandveiligheid kan normaal gezien het werk van de aannemer, de W- en E-installateur en de gevelbouwer niet volledig controleren. Van de Leur: “Je moet erop vertrouwen dat zij hun werk goed hebben gedaan. Dus die moeten hun bijdrage aan de brandveiligheid grotendeels zelf borgen”

Opdrachtgevers, ontwerpers en bouwers moeten dus zelf bewust omgaan met brandveiligheid en hun expertise inbrengen. Vooralsnog is dit niet de praktijk volgens Van de Leur. Daarom is een ongeval zoals in Londen ook in Nederland niet uit te sluiten. “We kunnen wel hopen dat die ramp de discussie over kwaliteitsborging in de bouw een flinke boost geeft en dat betrokken partijen kiezen voor het opbouwen van eigen expertise en meer toezicht door een externe expert.”

Ook bewust omgaan met brandveiligheid?

Sluit dan nu een abonnement af op Brando Professional voor slechts € 540,- en ontvang een gratis cursus onder begeleiding van een DGMR expert brandveiligheid. Klik hier voor meer informatie